^{Gambar Hiasan}

Bagi kebanyakan orang, kehadiran lipas mungkin cukup untuk mencetuskan rasa geli, panik dan keinginan segera mencapai penyembur serangga atau selipar.

Namun, di sebalik reputasinya sebagai antara serangga paling tidak digemari manusia, lipas sebenarnya memainkan peranan penting dalam keseimbangan ekosistem.

Malah, tidak semua spesies lipas hidup di dalam rumah. Hanya sebahagian kecil daripada ribuan spesies lipas yang diketahui sering dikaitkan dengan kediaman manusia, manakala kebanyakannya hidup di kawasan hutan dan persekitaran semula jadi.

Lipas Jadi ‘Pembersih’ Alam Semula Jadi

Di dalam ekosistem hutan, lipas boleh dianggap sebagai antara organisma yang membantu proses penguraian bahan organik.

Serangga ini memakan pelbagai bahan seperti daun mati, kayu reput, bangkai haiwan dan sisa organik. Proses pemakanan ini membantu memecahkan bahan-bahan tersebut supaya nutrien dapat dikitar semula ke dalam tanah.

Sekiranya tiada organisma pengurai dan pemakan bahan reput seperti lipas, proses penguraian bahan organik boleh menjadi lebih perlahan dan seterusnya menjejaskan kitaran nutrien dalam ekosistem.

Najis lipas juga mengandungi bahan organik dan nutrien yang boleh menyumbang kepada kesuburan tanah, sekali gus membantu menyokong pertumbuhan tumbuh-tumbuhan.

Jadi Sumber Makanan Haiwan Lain

Bukan itu sahaja, lipas turut menjadi sebahagian daripada rantaian makanan.

Serangga ini menjadi sumber makanan kepada pelbagai haiwan seperti burung, cicak, katak, tikus dan beberapa spesies reptilia termasuk ular.

Dalam erti kata lain, walaupun lipas sering dianggap sebagai makhluk perosak oleh manusia, ia tetap mempunyai fungsi dalam memastikan rantaian makanan terus berjalan dalam habitat semula jadi.

Masih Boleh Hidup Tanpa Kepala?

Satu lagi fakta menarik mengenai lipas ialah sistem pernafasannya.

Lipas tidak bernafas menggunakan paru-paru seperti manusia. Sebaliknya, oksigen masuk ke dalam tubuhnya melalui bukaan kecil yang dikenali sebagai spirakel dan disalurkan menerusi sistem tiub pernafasan.

Disebabkan sistem tubuhnya yang berbeza, lipas yang kehilangan kepala masih boleh hidup untuk suatu tempoh. Namun, ia akhirnya akan mati kerana tidak dapat makan atau minum, selain kehilangan fungsi penting yang dikawal oleh kepala.

Kecil-Kecil, Badannya Sangat Tahan

Lipas juga terkenal dengan ketahanan fizikalnya.

Struktur badan dan rangka luarnya membolehkan serangga ini menahan tekanan yang jauh lebih tinggi berbanding berat badannya sendiri. Sebab itulah ada kalanya lipas kelihatan masih mampu bergerak walaupun selepas terkena hentakan.

Namun begitu, tanggapan bahawa semua lipas kebal terhadap racun serangga juga tidak tepat.

Sesetengah populasi lipas boleh membina ketahanan terhadap bahan aktif tertentu dalam racun serangga melalui proses adaptasi dan perubahan genetik. Inilah antara sebab kaedah kawalan yang sama tidak semestinya berkesan terhadap semua populasi lipas.

Betulkah Lipas Tak Boleh Kentut?

Antara fakta yang sering dikongsikan di media sosial ialah lipas tidak mengeluarkan gas seperti manusia atau haiwan tertentu.

Sistem pencernaan lipas sememangnya berbeza dan dakwaan bahawa baking soda boleh menyebabkan lipas mati kerana 'perut dipenuhi angin' juga tidak semestinya berlaku seperti yang sering digambarkan.

Keberkesanan baking soda sebagai kaedah menghapuskan lipas pula tidak dianggap sebagai penyelesaian kawalan perosak yang paling konsisten berbanding kaedah kawalan yang terbukti berkesan.

Kopi, Pandan, Lemon dan Serai Boleh Halau Lipas?

Bau-bauan tertentu seperti serai dan minyak pati tertentu sering digunakan sebagai petua untuk menghalau serangga termasuk lipas.

Namun, keberkesanannya boleh berbeza mengikut spesies, kepekatan bahan dan keadaan persekitaran. Menggunakan bau tertentu mungkin membantu mengurangkan kehadiran lipas di sesetengah kawasan, tetapi ia tidak semestinya dapat menyelesaikan masalah infestasi.

Langkah yang lebih penting ialah menjaga kebersihan, menyimpan makanan dalam bekas tertutup, menghapuskan sumber air serta menutup rekahan dan laluan yang boleh menjadi tempat lipas masuk dan bersembunyi.

Jadi, walaupun lipas di rumah sememangnya boleh menjadi masalah dan perlu dikawal kerana berpotensi mencemari makanan serta persekitaran, lipas secara keseluruhannya bukanlah makhluk yang langsung tidak mempunyai fungsi.

Di habitat semula jadi, serangga yang sering membuatkan manusia menjerit ini sebenarnya membantu proses penguraian, kitaran nutrien dan menjadi makanan kepada pelbagai haiwan lain.

Pendek kata, mungkin kita tidak mahu lipas berkeliaran di dapur rumah, tetapi dalam ekosistem semula jadi, kewujudan makhluk kecil ini tetap ada peranannya.